|
„Polski
Kalendarz Europejski” (nr 9/69) Warszawa, wrzesień
2002 r.
JAN
PAWEŁ II KALENDARIUM EUROPEJSKIE (wybór) 1978 16 X – Kardynał Karol Wojtyła z Krakowa zostaje wybrany Papieżem i przyjmuje imię Jana Pawła II. 22 X – Uroczysta inauguracja Pontyfikatu. 1979 2 III – List dotyczący oporu religijnego wobec tyranii – działanie na rzecz wzmocnienia katolicyzmu w Czechosłowacji. 19 III – List do ukraińskiego kardynała Josipa Slipego, zapowiadający obchody tysiąclecia chrześcijaństwa na Rusi Kijowskiej w 1988 roku, broniący zasady powszechnej wolności religijnej. 2-10 VI – Pierwsza podróż do Polski. Wizyta w ośmiu miastach, w tym w Warszawie, Krakowie i Gnieźnie.
„[…] jesteśmy obecni tutaj: w tym wieczerniku naszego polskiego Millenium,
gdzie przemawia do nas jednaką zawsze mocą tajemnicza data tego Początku, od
której liczymy historię Ojczyzny i Kościoła zarazem w dziejach Ojczyzny.
Historię Polski zawsze wiernej.
[…] Czyż Chrystus tego nie chce, czy Duch Święty tego nie rozrządza, ażeby
ten Papież – Polak, Papież – Słowianin, właśnie teraz odsłonił
duchową jedność chrześcijańskiej Europy, na która składają się dwie
wielkie tradycje: Zachodu i Wschodu? My Polacy, którzy wybieraliśmy przez całe
tysiąclecie udział w tradycji Zachodu, podobnie, jak nasi Bracia Litwini,
szanowaliśmy zawsze przez nasze tysiąclecie tradycje chrześcijańskiego
Wschodu. Nasze ziemie były gościnne dla tych tradycji, sięgających swych
początków w Nowym Rzymie – Konstantynopolu. Papież Jan Paweł II – Słowianin, syn Narodu polskiego, czuje, jak głęboko wrastają w glebę historii korzenie, z których on sam razem z wami wyrasta. Ile wieków liczy ta mowa Ducha Świętego, którą on dzisiaj sam przemawia i z watykańskiego wzgórza św. Piotra, i tutaj w Gnieźnie ze Wzgórza Lecha, i w Krakowie z wyżyn Wawelu”. [z homilii w Gnieźnie; 3 VI 1979 r.] 29 IX – 8 X – Pierwsza w historii papieska pielgrzymka do Irlandii (8 miast). 29 -30 XI – Wizyta w Turcji (m.in. spotkanie z patriarchą ekumenicznym Dimitriosem I). 1980 23 III – Podróż do miejsc związanych z postacią Św. Benedykta (w związku z 1500-leciem jego urodzin) - mnicha, którego papież Paweł VI ogłosił patronem Europy (Castel Santa Maria di Cascia, Nursja). „[…] Jest patronem Europy w naszej epoce. Jest nim nie tylko ze względu na swoje szczególne zasługi dla kontynentu, dla jego historii i cywilizacji. Jest nim ze względu na nową aktualność swojej postaci dla współczesnej Europy”. [z homilii w Nursji; 23 III 1980 r.] 30 V-2 VI – Podróż do Francji (tam m.in. przemówienie na forum UNESCO). 1 IX – Dokument Watykanu o wolności religijnej skierowany do sygnatariuszy Aktu Końcowego KBWE. 15-19 XI – Podróż apostolska do Niemiec.
„[…] Stojąc tu przed tysiącletnią katedrą w Moguncji, która przez wieki
całe była miejscem koronacyjnym cesarzy i królów, jak katedra na Wawelu w
Krakowie, nie można nie myśleć o całym długim procesie kształtowania się
współżycia ludów w chrześcijańskiej Europie, zwłaszcza gdy na widowni
dziejów rodziły się do samodzielnego bytu nowe narody i nowe państwa, które
za wielką niejednokrotnie cenę zdobywały własne miejsce w Europie. Znamy ten proces, jego blaski i cienie, i wiemy, że nie był on i nie jest łatwy. Wiemy, że geograficzna bliskość, sąsiedztwo powinno i może być błogosławieństwem, ale jak wszystko, co ludzkie, może się stać i przekleństwem. Skoro tak jest, znaczy to, że jest ono przede wszystkim zadaniem stojącym zarówno przed poszczególnymi ludźmi, jak i całymi narodami. Tak to rozumiał już drugi historyczny władca Polski, król Bolesław Chrobry, który przez przymierze z cesarzem Ottonem III wprowadził Polskę jako równoprawnego członka łacińskiej społeczności chrześcijańskiej w Europie”. [fragment wypowiedzi ze spotkania z Polakami; Moguncja, 16 XI 1980 r.]; „Wasz kraj leży w Europie. […] Pomyślcie o tym, że Europa może się odrodzić i zjednoczyć jedynie z tych korzeni, z których jako Europa wyrosła! Pomyślcie o tym w końcu właśnie w waszym kraju: Europa obejmuje nie tylko Północ i Południe, ale także Zachód i Wschód!” [z przemówienia do biskupów niemieckich; Fulda, 17 XI 1980 r.] 16 XII – List do przywódcy ZSRR Leonida Breżniewa w obronie suwerenności Polski (11 dni wcześniej wstrzymano sowiecką inwazję na Polskę). 31 XII – List apostolski Egregiae virtutis [Mężowie wyjątkowej cnoty] ogłaszający św. Cyryla i Metodego współpatronami Europy. 1981 15 I – Audiencja dla delegacji NSZZ „Solidarność” z Lechem Wałęsą na czele. 13 V – Nieudany zamach na Jana Pawła II. Wykonawcą okazał się 23-letni Turek, Mehmet Ali-Agca. Mimo spekulacji, do tej pory nie wykryto jego faktycznych mocodawców. 1982 12-15 V – Pielgrzymka do Portugalii. 28 V – 2 VI – Wizyta w Wielkiej Brytanii. 15 VI – Jednodniowa podróż do Szwajcarii. 29 VIII – Wizyta w San Marino. 31 X – 9 XI – Podróż apostolska do Hiszpanii (m.in. wizyta w Madrycie, Toledo, Sewilli, Barcelonie i Santiago de Compostela – miejscu związanym ze św. apostołem Jakubem). „Historia kształtowania się narodów europejskich rozwija się równolegle z ewangelizacją, do tego stopnia, że granice Europy pokrywają się z zasięgiem przenikania Ewangelii. Po dwudziestu wiekach historii, pomimo krwawych konfliktów, w których narody Europy stawały naprzeciw siebie i pomimo duchowych kryzysów, jakie odcisnęły swoje piętno na życiu kontynentu do tego stopnia, że przed świadomością współczesną stają poważne znaki zapytania co do jego przyszłych losów – trzeba stwierdzić, że tożsamości europejskiej nie można zrozumieć bez chrześcijaństwa i że w nim właśnie znajdują się te wspólne korzenie, z których wyrosła i dojrzała cywilizacja starego kontynentu, jego kultura, jego dynamika, jego przedsiębiorczość, jego zdolność do konstruktywnej ekspansji także na inne kontynenty; jednym słowem to wszystko, co stanowi o jego chwale”. [z przemówienia w Santiago de Compostela; 9 XI 1982 r.] 1983 16-23 VI – Druga
pielgrzymka do Polski, w czasie trwania stanu wojennego. 14-15 VIII – Podróż do Francji. 10-12 IX – Wizyta w Austrii (Wiedeń – Kahlenberg – Mariazell). „Tym, co doprowadziło kontynent europejski do jedności w wielości, było rozprzestrzenienie się jednej wiary chrześcijańskiej. […] Kulturalna wspólnota kontynentu europejskiego – trwająca nadal, mimo wszelkich kryzysów i podziałów – nie jest zrozumiała bez treści chrześcijańskiego orędzia. Ono, wspaniale połączone z duchem starożytnym, tworzy wspólne dziedzictwo, któremu Europa zawdzięcza swoje bogactwo i swoją siłę, kwitnący rozwój sztuki, wiedzy, oświaty i badań naukowych, filozofii i kultury ducha”. [z przemówienia podczas Nieszporów Europejskich; Wiedeń, 10 IX 1983 r.] 10 XI – Audiencja dla czterystu katolickich parlamentarzystów europejskich. 1984 26 II – Podróż apostolska do Bari – spotkanie ekumeniczne Wschodu i Zachodu. „[…] nade wszystko
biskup z Miry, znany dzisiaj jako św. Mikołaj z Bari, budzi w nas tęsknotę
za jednością. Nie jest to tęsknota za przeszłością, której pamięć wraz
z upływem czasu blednie nieuchronnie; jest to oczekiwanie na obiecaną nam
przyszłość, która dla nas jest zadaniem i praca dnia dzisiejszego. […] Europa, zarówno wschodnia, jak i zachodnia, nie może zrozumieć siebie samej – a zatem sensu własnej historii, wagi i znaczenia przełomów, które nią wstrząsnęły, bądź ideologii, które pozostawiły ślad w jej dziejach – jeżeli nie pamięta o tragedii wzajemnego oddalenia się Rzymu i Konstantynopola”. [podczas nabożeństwa ekumenicznego] 24 III – Przyjmuje na audiencji członków komitetu organizacyjnego międzynarodowej sesji poświęconej Marcinowi Lutrowi (500-lecie śmierci). „Dzisiaj budzi się wśród chrześcijan w Europie nowa świadomość ich szczególnej odpowiedzialności w budowaniu Europy zjednoczonej, która inspirację i energię czerpałaby z tej tradycji chrześcijańskiej, która łączy wszystkie jej narody. Nie trzeba zapominać, a tym mniej zaprzeczać, że życie tych narodów, na Północy, jak i na Południu, na Wschodzie, jak i na Zachodzie, jest obiektywnie zakorzenione w wartościach chrześcijańskich; a te wspólne wartości chrześcijańskie mogą przywrócić im świadomość przynależenia do jednej rodziny narodów”. [z przemówienia do uczestników kongresu] 12-17 VI – Wizyta w Szwajcarii. 1985 11-21 V – Podróż do Holandii, Luksemburga i Belgii (m.in. wizyta w siedzibie Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej w Brukseli).
„Europa w obliczu zbliżającego
się trzeciego tysiąclecia, znajduje się na nowym etapie dziejów. Potrzeba
dzisiaj, ażeby jaśniej uświadomiła sobie, czym jest, co niesie w sobie jej
zbiorowa pamięć długiej i burzliwej przeszłości, w tym celu, aby czekający
ją los nie był dziełem przypadku, aby potrafiła budować swą przyszłość
w sposób świadomy i wolny. A budowanie to nie może opierać się na innych
fundamentach niż dziedzictwo przeszłości. Spoglądając na nie, należy unikać
egzaltowania się jego blaskami i zapominania o cieniach, a przypominając jego
ciemne karty, nie należy negować tego, co w dorobku minionych wieków jest
trwałe i dobre. […] Nasz kontynent stanowi odbicie tkwiących w człowieku paradoksów: jego możliwości intelektualnych i jego żądzy władzy, oddania i świętości, a jednocześnie możliwości niszczenia, wynikających z jego chciwości i pychy. Zna on swą godność i pragnie moralnej doskonałości, a jednocześnie ulega poniżającym wynaturzeniom. A jednak kiedy przyjrzymy się cywilizacji i kulturze ukształtowanym u progu naszej epoki, możemy rozpoznać ich chrześcijańskie korzenie”. [fragmenty przemówienia] 8 IX – Podróż do Lichtensteinu. 11 X – Spotkanie w Watykanie z uczestnikami VI Sympozjum Biskupów Europejskich.
„W wyniku wielkich i licznych
przemian, jakie w dziedzinie kulturalnej, politycznej, społecznej i
ekonomicznej zaszły w Europie, problem ewangelizacji ukazał się w całkiem
nowym świetle. Można powiedzieć, że Europa taka, jak ukształtowała się w
wyniku złożonych wydarzeń ostatniego stulecia, Europa do której jesteśmy
posłani, postawiła chrześcijaństwo i Kościół wobec najbardziej
radykalnego w historii wyzwania, otwierając równocześnie nowe i twórcze możliwości
w dziedzinie głoszenia i realizowania Ewangelii. […] Trzeba mieć świadomość tego, jak ważne jest, aby owa odnowiona ewangelizacja wyrastała ze wspólnych korzeni Europy. Dlatego podejmując dzieło odnowy i rozwoju, które ma być dziełem zakrojonym na szeroką skalę i trwałym, należy sięgać do samych źródeł i z nich czerpać inspirację”. [fragmenty przemówienia] 1986 13 IV – Historyczne spotkanie Jana Pawła II ze wspólnotą żydowską w rzymskiej synagodze. 11 V – Papież przewodniczy w Rawennie uroczystej Mszy św. ku czci Apostołów Słowian – św. św. Cyryla i Metodego (1100 lecie śmierci). „Niech św. Metody, wspominany przez Kościół w Rawennie z okazji 1100-lecia śmierci, a także jego brat Cyryl opiekujący się tym miastem, którego dzieje osnute są wokół wymiany najpierw pomiędzy chrześcijaństwem grecko-bizantyjskim i łacińskim, a potem pomiędzy Europą św. Benedykta i Europą Apostołów Słowian. »Realizując własny charyzmat Cyryl i Metody wnieśli decydujący wkład w budowę Europy nie tylko jako wspólnoty wiary chrześcijańskiej, ale także jako organizmu państwowego i kulturowego« (Slavorum Apostoli, n.27)”. [fragmenty homilii; Bazylika San Appolinare Nuovo] 5 IX – Podróż do Aosty w rejonie alpejskim Włoch. Apel do mieszkańców Europy o jedność i pokój wygłoszony na Mont Chetif (masyw Mont Blanc). „Korzenie jedności Europy tkwią we wspólnym dziedzictwie wartości, którymi żyją poszczególne kultury narodowe. Istotą tego dziedzictwa są prawdy wiary chrześcijańskiej”. [fragment apelu] 4-7 X – Wizyta we Francji. 27 X – Dzień Modlitwy o pokój (Asyż); spotkanie światowych przywódców religijnych. 1987 30 IV–4 V – Podróż apostolska do Niemiec (m.in. 1 V beatyfikacja s. Teresy Benedykty od Krzyża – Edyty Stein, filozofa mistyka, Żydówki, męczennicy Oświęcimia. „Czy w dzisiejszej Europie słychać jeszcze to wołanie o pomoc, o duchowy chleb i o światło w poszukiwaniu tego, co istotne, o czystą wodę prawdy i sprawiedliwości? Czyż wołanie to ma całkiem zamilknąć wobec pozornej »samowystarczalności« i »sytości« wielu dzisiejszych Europejczyków, skłonnych żyć tak, jakby Bóg nie istniał?” [fragment homilii] 5 VI – List apostolski do biskupów litewskich z okazji 600-lecia chrztu Litwy. 8-14 VI – Trzecia wizyta w Polsce. 25 VI – Kontrowersyjna audiencja dla prezydenta Austrii Kurta Waldheima (byłego sekretarza generalnego ONZ), ze względu na ujawnioną wcześniej jego rolę w czasie II wojny światowej. Z tego powodu, zażegnany później, konflikt ze społecznością żydowską. 1988 14 II – Orędzie milenijne do katolików ukraińskich (Magnum Baptismi donum) 17 III – Przyjmuje na audiencji przedstawicieli Komitetu Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europejskiej do stosunków z parlamentami krajowymi. „Przez swoje osiągnięcia i niepowodzenia Europa wycisnęła niezatarte piętno na biegu historii, spoczywa więc na niej odpowiedzialność, którą przedstawiciele jej narodów w Parlamencie muszą podjąć i zgodnie z nią postępować. […] Aby sprostać zadaniu wypełnienia tych zobowiązań, Europa musi odzyskać fundamentalne poczucie własnej tożsamości. Musi przezwyciężyć wszelką niechęć do uznania wspólnoty dziedzictwa i cywilizacji swoich społeczeństw i narodów, bo mimo iż rozdzielają je fizyczne, polityczne i ideologiczne granice, pozostają one złączone więzami wspólnej kultury, która je wszystkie autentycznie jednoczy”. [fragment przemówienia] 23-27 VI – Pielgrzymka do Austrii. 8-11 X - Podczas podróży apostolskiej do Francji wizyta w siedzibie Rady Europy, Parlamencie Europejskim i Europejskim Trybunale Praw Człowieka. „Teraz, gdy to Zgromadzenie, będące
ośrodkiem europejskiej integracji od początków Europejskiej Wspólnoty Węgla
i Stali oraz od podpisania traktatu rzymskiego, wyłaniane jest w powszechnych
bezpośrednich wyborach, a w konsekwencji cieszy się rosnącym prestiżem i
autorytetem, słusznie jawi się waszym rodakom jako instytucja, która kierować
będzie ich przyszłością jako demokratyczna wspólnota państw pragnących
coraz ściślej integrować gospodarkę, ujednolicić prawodawstwo w wielu
dziedzinach, dać swym obywatelom większy zakres wolności w perspektywie
wzajemnej współpracy i ubogacania się kultur. […] Od zakończenia ostatniej
wojny światowej Stolica Apostolska nieustannie popiera rozwój Europy.
[…] Czyż Kościół mógłby nie
interesować się budowaniem Europy, skoro od stuleci żyje pośród tworzących
ją narodów, które niegdyś doprowadził do źródeł chrztu i dla których
wiara chrześcijańska jest i pozostaje elementem kulturowej tożsamości? Dzisiejsza Europa może z pewnością za znak czasu uznać ten stan pokoju i współpracy, który zapanował ostatecznie między jej narodami, trawiącymi siły w poprzednich wiekach we wzajemnych wojnach i próbach narzucania hegemonii”. [z przemówienia w Parlamencie Europejskim; Strasburg, 11 X 1988 r.] 1989 1-10 VI – Podróż do Norwegii, Islandii, Finlandii, Danii i Szwecji. 17 VII – Wznowienie pełnych stosunków dyplomatycznych między Watykanem a Polską, będące jednym z wyników przemian 1989 roku. 19-21 VIII – Pielgrzymka do Hiszpanii. 27 VIII – Papieski list apostolski z okazji 50-ej rocznicy wybuchu II wojny światowej. „Europo, wszyscy patrzą na ciebie, świadomi, że po katastrofie wojennej pożogi masz im jeszcze coś do powiedzenia, a mianowicie: że prawdziwa cywilizacja nie polega na sile, ale jest owocem zwycięstwa nad samym sobą, nad mocami niesprawiedliwości, egoizmu i nienawiści, które zdolne są zniekształcić prawdziwe oblicze człowieka!” [fragment listu] 1 XII – Audiencja dla twórcy „pierestrojki” Michała Gorbaczowa. 22 XII - Przemówienie do Kurii Rzymskiej. „Narody europejskie, podobnie zresztą jak wiele innych ludów na świecie, odczuwają potrzebę zjednoczenia, aby razem żyć lepiej. Nasz »stary kontynent«, który tak wiele dał innym, odkrywa dziś własne powołanie: pragnie łączyć różne tradycje kulturowe, aby dać początek nowemu humanizmowi, w którym poszanowanie praw, poczucie solidarności i zdolność tworzenia pozwolą każdemu człowiekowi na realizację jego najszlachetniejszych dążeń. Nie możemy zapominać, że to wielkie dzieło podjęte przez Europejczyków czerpie inspirację z Ewangelii Wcielonego Słowa, którego narodziny będziemy uroczyście wspominali za kilka dni”. [fragment przemówienia] 1990 21-22 IV – Wizyta w Czechosłowacji (m.in. spotkanie z nowym prezydentem, byłym opozycjonistą i pisarzem Vaclavem Havlem). 25-27 V – Podróż na Maltę. 5 VI – Przemówienie do uczestników zebrania konsultacyjnego przed specjalnym zgromadzeniem Synodu Biskupów poświęconym Europie, zapowiedzianego 22 kwietnia w Welehradzie na Morawach). „Pogłębiona analiza wydarzeń, które rozegrały się w ciągu ostatnich lat, a zwłaszcza w ciągu ostatnich miesięcy na kontynencie europejskim, przede wszystkim w Europie Środkowej i Wschodniej, prowadzi do stwierdzenia, iż stanowią one historyczny zwrot w naszym niełatwym XX stuleciu. W życiu wielu narodów otwierają się nowe perspektywy. Załamał się podział na dwa bloki zbudowane na przeciwstawnych zasadach społeczno – ekonomicznych i ideologicznych, podział narzucony jako konsekwencja II wojny światowej. Dla krajów Europy Środkowej i Wschodniej oznacza to w pewnym sensie wyjście z katakumb, a w każdym razie z sytuacji mniej lub bardziej radykalnego łamania praw jednostki, głównie prawa do wolności religijnej i wolności sumienia”. [fragment przemówienia] 29 X – Przyjmuje na audiencji w Rzymie Polaków - uczestników spotkania „Kraj–Emigracja”. „Jak widzimy, oblicze Europy zmieniło się i nadal stopniowo ulega przekształceniom. Jesteśmy narodem, który ma swój szczególny wkład w te przemiany. Nasze wysiłki nie poszły na marne i dzisiaj zbieramy już owoce, jak choćby to dzisiejsze wspólne spotkanie. Jednakże nowe sytuacje wymagają nowych postaw, które rodzą się ze spokojnych przemyśleń. Winniśmy wzmacniać naszą tożsamość narodową, nie wolno nam zapominać, kim jesteśmy i gdzie są nasze korzenie. Winniśmy czuć się zawsze jedną wspólnotą, niezależnie od tego, gdzie są nasze domy i miejsca pracy. Jesteśmy odpowiedzialni za rozwój naszej kultury i nauki, ale nie możemy też zapomnieć, że należymy do wielkiej wspólnoty narodów, że korzystamy z ich dorobku i osiągnięć. Inne narody też chcą ubogacać się, czerpiąc z naszego skarbca”. [fragment przemówienia] 1991 10-13 V – Pielgrzymka do
Portugalii. 1-9 VI – Pierwsza część kolejnej wizyty w Polsce, pierwszy raz po przełomie 1989 roku. 13-16 VIII – Druga część
wizyty w Polsce. M.in. III Światowe Dni Młodzieży w Częstochowie. 16-20 VIII – Podróż apostolska na Węgry. „Żyjemy w momencie, który jest dla Europy historyczny: po tylu latach naznaczonych przymusem i zniechęceniem, nienaturalny podział kontynentu został przezwyciężony dzięki realnej i autentycznej sile praworządności, odrzuceniu niesprawiedliwości i pełnym godności żądaniu wolności”. [fragment przemówienia] 23 X – Apel do wspólnoty międzynarodowej o powstrzymanie działań wojennych w Chorwacji; 31 X – Przemówienie do uczestników sympozjum przedsynodalnego. „Wiemy, że Europa kultury, ta wielobarwna mozaika o harmonijnym rysunku, jest wcześniejsza od Europy polityki i ekonomii, której dziś poświęca się więcej uwagi. Dziś jesteśmy świadkami narodzin nowej Europy, wyzwolonej z ucisku ideologicznego, lecz stojącej wobec rozmaitych trudności i zagrożeń ze strony tego wszystkiego, co w naszych społeczeństwach nie do końca odpowiada godności człowieka. Trzeba starać się jak najlepiej zrozumieć kulturowe korzenie tej odnowy”. [fragment przemówienia] 28 XI – 14 XII – Specjalne Zgromadzenie Synodu Biskupów poświęcone Europie (w tym 7 grudnia nabożeństwo ekumeniczne z udziałem Papieża w intencji jedności Europy). 1992 10 I – Audiencja dla członków Papieskiej Rady ds. Kultury. „Kształt nowej Europy
zarysowuje się od kilku lat, pośród blasków i cieni, radości i cierpienia.
Przełamanie barier ideologicznych i reżimów policyjnych wywołało ogromną
radość i obudziło wielkie nadzieje, lecz wyrosły także nowe mury dzielące
nasz kontynent. […] Wszyscy, którzy w jakikolwiek sposób zetknęli się z tym systemem, stali się jego ofiarami: zarówno ludzie odpowiedzialni za jego wprowadzenie, jak i jego najbardziej nieugięci przeciwnicy. Ci, którzy dla komunistycznej utopii poświęcili swoje rodziny, swoje siły i osobistą godność, zaczynają sobie teraz zdawać sprawę z tego, że kłamstwo, w które zostali wciągnięci, bardzo głęboko zraniło naturę ludzką. Inni odzyskują wolność, do której nie byli przygotowani, a możliwość korzystania z niej jest tylko teoretyczna, żyją bowiem w nieustabilizowanej sytuacji politycznej, społecznej i ekonomicznej, pośród chaosu w dziedzinie kultury oraz budzących się krwawych antagonizmów narodowościowych”. [fragment przemówienia] 13 I – Watykan uznaje niepodległość nowych państw europejskich: Słowenii i Chorwacji. 25 I – Msza św. w bazylice św. Pawła za Murami na zakończenie Tygodnia Modlitw o Jedność Chrześcijan. „Począwszy od wydarzeń 1989
r. nowa fala nadziei ogarnęła kontynent europejski od Uralu po Atlantyk,
podsycając w narodach pragnienie lepszego jutra. Jakże ważną rzeczą jest,
by w przejściowej fazie nie zostały zanegowane wartości chrześcijańskie,
zasiane w Europie przed wiekami i stanowiące główny pokarm jej kultury, lecz
by w dalszym ciągu prowadziły narody ku nowym horyzontom cywilizacyjnym. […] W świecie pełnym podziałów i rozdzierających napięć chrześcijanie są wezwani do dawania świadectwa nowej miłości; do obalania murów przesądów i niezrozumienia; do głoszenia Ewangelii nadziei w każdym zakątku świata”. [fragment homilii] 3 VII – Ambasador Chorwacji przy Stolicy Apostolskiej składa listy uwierzytelniające. „Stolica Apostolska stara się właściwymi sobie drogami wspierać rozwój różnych form współpracy i wymiany, które sprzyjają głębszemu porozumieniu między krajami Europy. Od zakończenia II wojny światowej dokonał się znaczny postęp na drodze wiodącej ku pokojowi. Obecna sytuacja w waszym kraju i całym regionie ukazuje, jak wiele pozostało jeszcze do zrobienia”. [fragment przemówienia Jana Pawła II] 1993 9 I – Dzień Modlitwy o pokój w Europie (Asyż), poświęcony szczególnie sytuacji politycznej na Bałkanach.
„[…] Tragedia wojny w Europie, w Bośni i Hercegowinie, na Kaukazie i w
innych regionach ziemi stanowi szczególne wyzwanie dla naszego poczucia
odpowiedzialności, ponieważ jesteśmy ludźmi wiary. […] Narzędziom zniszczenia i śmierci, okrucieństwu i przemocy możemy przeciwstawić jedynie nasze wołanie do Boga, zanoszone słowami płynącymi z serca. Nie jesteśmy ani silni, ani potężni, ale wiemy, że Bóg nie pozostawia bez odpowiedzi błagania człowieka, który zwraca się od Niego ze szczerą wiarą, zwłaszcza wówczas, gdy decyduje się obecny i przyszły los milionów ludzi”. [fragment przemówienia] 13 I – Przyjmuje na audiencji grupę polskich biskupów. „Kościół docenia demokrację, ale nie przestaje ostrzegać, że »demokracja bez wartości łatwo się przemienia w jawny lub zakamuflowany totalitaryzm« (Centesimus annus, 46). Życie wspólnoty politycznej posiada właściwą sobie autonomię (por. Gaudium et spes, 36). Ta autonomia nie może być jednak rozumiana jako niezależność od zasad moralnych. Polityka pozbawiona podłoża zdrowych zasad moralnych musi prowadzić do degeneracji w życiu społecznym, do pogwałcenia godności i praw osoby ludzkiej. Należy przywrócić polityce znamię służby. Polityka godna tego imienia winna być rzeczywista służbą człowiekowi i społeczeństwu, nie zaś jakąś bezwzględną walką o władze, czy też egoistycznym szukaniem własnych, partykularnych interesów. Apostoł zachęca: »miłością ożywieni, służcie sobie wzajemnie!« (Gal 5, 13); »Niech nikt nie szuka własnego dobra, lecz dobra bliźniego« (1 Kor 10, 24)”. [fragment przemówienia] 16 IV – Spotkanie z członkami Rady konferencji Episkopatów Europy (CCEE). „Poznanie »człowieka europejskiego« oraz tego wszystkiego, co go dotyczy, jest nieodzownym warunkiem wypełnienia na kontynencie zbawczej misji Ludu Bożego. Ta nowa wiedza jest równie niezbędna, aby CCEE mogła stać się wobec opinii publicznej – i jej różnych odłamów – wiarygodnym świadkiem i prawomocnym rzecznikiem znaczącej obecności Kościoła. Wspólnota wiernych może w ten sposób być lepiej obecna w środowiskach świeckich; jest to obecność zgodnej wspólnoty, całkowicie oddanej głoszeniu ewangelii nadziei i miłości”. [fragment przemówienia] 25 IV – Podróż do Albanii. Wyświęcenie czterech nowych biskupów. 8-10 V – Trzydniowa wizyta na Sycylii, gdzie Jan Paweł II w ostry sposób krytykuje działalność włoskiej mafii. 12-17 VI – Wizyta w Hiszpanii. 4-10 IX – Pielgrzymka na Litwę, Łotwę i do Estonii, możliwa po ogłoszeniu niepodległości od b. ZSRR. „Fakt, że podczas mej podróży mogę się spotykać z władzami i mieszkańcami Litwy, świadczy wymownie o tym, że zakończył się jeden z rozdziałów jej dramatycznych dziejów. Europa nie jest już dziś głęboko podzielona przez zwalczające się ideologie: wchodzi na drogę współpracy między narodami; będzie to proces długotrwały, wymagający wielkiej cierpliwości i udziału wszystkich mieszkańców zainteresowanych krajów, między którymi trzeba odtworzyć więzi braterstwa i solidarności, aby przezwyciężyć urazy nagromadzone w poprzednich okresach”. [fragment przemówienia na spotkaniu z korpusem dyplomatycznym; Wilno, 5 IX 1993 r.] 2 XI – W dzienniku „La Stampa” ukazuje się wywiad Jasia Gawrońskiego z Janem Pawłem II. - Ludzie pytają się z pewnym lękiem, ku jakiej zmierzamy Europie? Czy Wasza Świątobliwość mógłby ich uspokoić? - Kiedyś pewien polityk powiedział mi coś co mnie uderzyło: upadek Muru Berlińskiego jest przede wszystkim naszym problemem, problemem Europy Zachodniej, ponieważ do tej pory ten mur nas chronił, mogliśmy dzięki niemu żyć w pokoju, pracować, bogacić się. Obecnie musimy mieć na względzie całą Europę Wschodnią i troszczyć się o to, co tam się dzieje, bo inaczej zawali się i nas przygniecie. Tak mi powiedział i wydało mi się to bardzo trafne. Spostrzeżenie to potwierdzają wydarzenia na Bałkanach. Wspólnota europejska zamknięta w sobie jest zbyt obojętna i nieskuteczna w rozwiązywaniu tego konfliktu i dopuszcza, by cierpieli niewinni. Usilne apele o pokój – ze strony Papieża i Stolicy apostolskiej – stają się niemal głosem wołającego na puszczy. - Jaki może być wkład Europy
Wschodniej w budowę tej większej Europy, której powstania Wasza Świątobliwość
zawsze sobie życzył? - Po pierwsze – wkład w postaci tożsamości tych narodów. Chodzi o narody europejskie, które mimo wszelkich transformacji narzuconych im przez reżimy komunistyczne potrafiły tę tożsamość zachować. Może ją nawet – dzięki instynktowi samozachowawczemu – umocniły. Odnosi się to z pewnością do Polski, ale także do innych krajów na Wschodzie. […] - Z jednej strony jest więc rozwinięty Zachód, zbyt skupiony – jak to Wasza Świątobliwość zauważył – na kwestiach ekonomicznych. Z drugiej strony mamy postkomunistyczną Europę, która dzięki temu, co wycierpiała, nadal zachowuje mniej powierzchowne podejście do życia. W zbliżeniu, jakie następuje między tymi Europami – która z nich może zyskać więcej? - Można by się najpierw zastanowić, która ma więcej do stracenia. Nie byłbym daleki od stwierdzenia, że to Europa Wschodnia ma więcej do stracenia – w sensie tożsamości – ponieważ dzięki doświadczeniu totalizmu to właśnie Europa Wschodnia osiągnęła większą dojrzałość. - Zawdzięcza ją widać komunizmowi? - Raczej zdobyła ją w procesie samoobrony i walki przeciw marksistowskiemu totalizmowi. Społeczeństwa wschodnie zachowały inny wymiar człowieczeństwa. I może to z tego powodu 15 lat temu Polak został wybrany papieżem. Na Wschodzie pewne wartości mniej się zdewaluowały. Jeśli człowiek żyje w systemie programowo ateistycznym – nawet w kraju takim jak Polska – zaczyna lepiej rozumieć, czym jest religia. Uświadamia sobie coś, czego ludzie na Zachodzie nie zawsze są świadomi: że źródłem ludzkiej godności jest Bóg – źródłem ostatecznym, jedynym, absolutnym. Zdawał sobie z tego sprawę mieszkaniec wschodniej Europy, więzień Gułagu, zdawał sobie sprawę Sołżenicyn. Na Zachodzie człowiek nie ma tak jasnej wizji. Widzi, ale tylko do pewnego stopnia. Jego świadomość została w dużej mierze zlaicyzowana. Nierzadko w religii dopatruje się on źródła alienacji. - Wasza Świątobliwość wspomina
często wielkie postacie twórców zjednoczonej Europy: Moneta, Adenauera,
Schumana, De Gasperiego. Odnosimy dziś wrażenie, że przywódców takiego
formatu zabrakło – z wyjątkiem Waszej Świątobliwości. Czym można to
wyjaśnić? - Nie wiem, jak to tłumaczyć, ale myślę, że jest to kwestia wizji. Nowi politycy nazbyt ograniczyli swoje pole widzenia, podczas gdy ojcowie założyciele mieli wizję dalekosiężną, pełną, integralną. Tak, silnym impulsem była dla nich konfrontacja ze Związkiem Sowieckim. Nie myśleli o jedności jedynie w kategoriach ekonomicznych i politycznych, ale również kulturalnych i duchowych. Dziś odnoszę wrażenie, że wszystko sprowadzono do wymiaru ekonomicznego. W tej sytuacji Kościół i Papież wraz z biskupami stają wobec wielkiego zadania i trudnego wyzwania: obrona i uwydatnienie innych wymiarów i innych wartości, częstokroć zapomnianych. Jest to bardzo trudne przesłanie, którego nie wszyscy chcą słuchać, a wśród tych, którzy go słuchają, nie wszyscy traktują je poważnie. [fragmenty rozmowy] 1994 7 IV – W Auli Pawła VI, w obecności Jana Pawła II odbywa się koncert ku czci ofiar Holocaustu. 18 V – Orędzie z okazji 50. rocznicy bitwy pod Monte Cassino. „Polacy zdawali sobie sprawę z tego, że walka, jaką zmuszeni byli podjąć, była nie tylko imperatywem patriotycznym w obronie niedawno odzyskanej niepodległości państwowej, ale miała także szersze znaczenie: chodziło o całą Europę. Europa musiała się bronić przed tym samym zagrożeniem, przed którym broniła się Polska. System narodowo–socjalistyczny był przeciwny – jeśli tak można powiedzieć – »duchowi europejskiemu«. Nie można było bez końca podejmować prób pozornych rozwiązań tego problemu”. [fragment orędzia] 10-11 IX – Pielgrzymka do Chorwacji. Odwołanie przyjazdu do Sarajewa. 10 XI – List apostolski Tertio Millenio Adveniente o Wielkim Jubileuszu roku 2000. 1995 8 V – Przesłanie z okazji 50. rocznicy zakończenia w Europie II wojny światowej. „Kres tej straszliwej tragedii
ożywił w sercach oczekiwanie na powrót więźniów, wygnańców i uchodźców
a zarazem wzbudził wolę budowania lepszej Europy. Kontynent mógł znów
patrzeć w przyszłość z nadzieją na pokój i demokrację. […] W ciągu minionych pięciu dziesięcioleci mogliśmy zrozumieć znaczenie tej wojny dla Europy i świata dzięki uzyskaniu nowych informacji, które pozwoliły lepiej poznać jej bolesne konsekwencje. Tragiczne doświadczenie lat 1939-1945 stanowi dziś jak gdyby punkt odniesienia, niezbędny dla każdego, kto pragnie podjąć refleksję nad teraźniejszością i przyszłością ludzkości”. [fragment przemówienia] 20-22 V – Wizyta w Czechach i nieoficjalny jednodniowy przelot do Polski (22 V). 3-4 VI – Pielgrzymka do Belgii. 29 VI – Ogłoszenie papieskiego Listu do kobiet. 30 VI–3 VII – Podróż na Słowację. 9-10 IX - Spotkanie z młodzieżą Europy w Loreto. „Kilka lat temu, po upadku historycznych barier, ożyły marzenia o nowym świecie wolności i braterstwa. Jednakże w wielu przypadkach późniejsze wydarzenia przekreśliły niestety te oczekiwania. Nadal stoimy jednak przed pilnym i zobowiązującym wyzwaniem. Niech nikt nie ulega zniechęceniu. Niech nikt nie uchyla się od zadania, jakim jest budowanie Europy wiernej swojej szlachetnej i twórczej tradycji społecznej i duchowej. Pragniemy przekazać nowemu tysiącleciu kontynent, który nadal będzie szukał w Ewangelii zasady inspirującej życie społeczne w duchu wolności i solidarności”. [fragment przemówienia do młodzieży] 1996 17-19 V – Wizyta w Słowenii. 21-23 VI – Podróż apostolska do RFN, pierwszy raz po zjednoczeniu Niemiec w 1990 r. „Solidarność i sprawiedliwość są potrzebne również w rozwoju waszego kraju, który po zjednoczeniu szuka własnej drogi ku wspólnej przyszłości. […] Nie powinien dojść do głosu radykalny indywidualizm, który w efekcie niszczy społeczeństwo. […] Odnosi się to także do jedności Europy, która nie może oznaczać jedynie wspólnoty interesów materialnych. Jej fundamentem jest porozumienie co do celów i podstawowych ideałów, wspólne dziedzictwo kulturowe i – z pewnością nie na ostatnim miejscu – jedność ducha i serc. Bez wiary chrześcijańskiej Europie zabraknie duszy. My chrześcijanie jesteśmy powołani, by troszczyć się o ducha, który zjednoczy i ukształtuje Europę przyszłości. Jest to wielkie wyzwanie i wielka odpowiedzialność, którą chcemy i powinniśmy przyjąć poważnie, aby znieść dzielące nas granice”. [podczas mszy na lotnisku wojskowym; Paderborn, 22.06.1996 r.] 6-7 VII – W Rzymie obchodzone jest 400-lecie Unii Brzeskiej. „Czterechsetna rocznica Unii Brzeskiej tłumaczy się na tym szerokim tle dążności do zjednoczenia, które świadczyłoby o tym, że Kościół chce być wierny duchowemu testamentowi Chrystusa z Wieczernika: Ojcze daj, aby byli jedno (por. J 17, 11, 21-22). Unia Brzeska obejmowała jedynie specyficzny region geograficzny. Dążeniem kościoła, przedstawionym jasno w programie ekumenicznym Soboru Watykańskiego II, jest osiągnięcie pełnej jedności wszystkich chrześcijan”. [fragment homilii; Watykan, 6 VII 1996 r.] 6-7 IX – Wizyta na Węgrzech. 19-23 IX – Podróż apostolska do Francji. 1997 13 I – spotkanie z korpusem dyplomatycznym. „[…] tworzenie instytucji europejskich oraz pogłębienie koncepcji europejskiego systemu bezpieczeństwa i obrony powinno zapewnić obywatelom krajów tego kontynentu spokojniejsza przyszłość, której fundamentem będzie dziedzictwo wspólnych wartości: poszanowanie praw człowieka, prymat wolności i demokracji, państwo praworządne, prawo do rozwoju gospodarczego i rozwoju społecznego. Wszystko to musi oczywiście służyć integralnemu rozwojowi człowieka. Ale Europejczycy powinni także zachować czujność, ponieważ zawsze istnieje ryzyko zboczenia z właściwej drogi, czego dowodzi kryzys bałkański: przedłużające się konflikty etniczne, fanatyczne nacjonalizmy i wszelkie formy nietolerancji stanowią nieustanne zagrożenie. […] W obecnej chwili w wielu regionach Europy nadal można odnieść wrażenie, że narody raczej żyją obok siebie, niż naprawdę współpracują. Warto przypomnieć tu słowa jednego z ojców założycieli powojennej Europy, Jeana Monneta, który na marginesie swoich założeń napisał: »nie tworzymy koalicji państw, ale jednoczymy ludzi«”! [fragment przemówienia] 6 III – spotkanie z przedstawicielami chrześcijańskich deputowanych do Parlamentu Europejskiego, z okazji 40-lecia podpisania Traktatów Rzymskich. „W nadchodzących latach macie przed sobą ważne zadanie – winniście przede wszystkim starać się o to, aby wszystkie kraje, które tego pragną, mogły z pomocą innych spełnić wymagane warunki przynależności do tej wielkiej Europy. Poprzez wasze dyskusje i decyzje stajecie się twórcami europejskiego społeczeństwa przyszłości. Przywracając nadzieję tym, którzy ją utracili, i wspomagając integrację społeczną mieszkańców kontynentu z tymi, którzy się na nim osiedlają, spełniacie swoje powołanie jako politycy chrześcijańscy”. [fragment przemówienia] 12-13 IV – Podróż do Sarajewa (Bośnia-Hercegowina). 25-27 IV – Wizyta w Czechach. 31 V–10 VI – Kolejna podróż do Polski. Wizyta w dwunastu miastach, w tym w Gnieźnie, w związku z obchodami 1000-lecia śmierci św. Wojciecha. „Zjazd Gnieźnieński otworzył dla Polski drogę ku jedności z całą rodziną państw Europy. U progu drugiego tysiąclecia naród polski zyskał prawo, by na równi z innymi narodami włączyć się w proces tworzenia nowego oblicza Europy. Jest więc św. Wojciech wielkim patronem jednoczącego się wówczas w imię Chrystusa naszego kontynentu. Święty Męczennik tak swoim życiem, jak i swoją śmiercią kładzie podwaliny pod europejską tożsamość i jedność”. [fragment homilii; Gniezno, 3 VI 1997 r.] „Dziś nadal stoją przed odpowiedzialnymi za politykę ogromne zadania. Umacnianie instytucji demokratycznych, rozwój gospodarczy, współpraca międzynarodowa – wszystkie te działania osiągną swój prawdziwy cel tylko wówczas, gdy zapewnią taki poziom życia, który pozwoliłby człowiekowi rozwijać wszystkie wymiary swojej osobowości”. [fragment orędzia do prezydentów siedmiu państw europejskich; Gniezno, 3 VI 1997 r.] 21-24 VIII – Jan Paweł II uczestniczy w VI Światowym Dniu Młodzieży w Paryżu. 1998 14 II – Spotkanie z polskimi biskupami. „Europa potrzebuje Polski głęboko
wierzącej i po chrześcijańsku kulturowo twórczej, świadomej swojej roli
wyznaczonej przez Opatrzność. To, czym Polska może i powinna służyć
Europie, jest w zasadzie identyczne z zadaniem odbudowywania wspólnoty ducha,
opartej na wierności Ewangelii, we własnym domu. Nasz naród, który tak
bardzo wycierpiał w przeszłości, a szczególnie w okresie II wojny światowej,
ma wiele do zaofiarowania Europie, przede wszystkim swoją chrześcijańska
tradycję i bogate współczesne doświadczenia religijne. […] Polska kultura chrześcijańska, etos religijny i narodowy są cennym rezerwuarem energii, których Europa dziś potrzebuje, by zapewnić w swych granicach integralny rozwój osoby ludzkiej”. [fragment przemówienia]
16 III – Ogłoszenie
przez Watykańską Komisję do Spraw Stosunków Religijnych z Judaizmem
dokumentu Pamiętamy: Refleksje nad
„Shoah”. 19-21 VI – Podróż do Austrii. 2-4 X – Wizyta w Chorwacji. 11 X – Papież kanonizuje siostrę Teresę Benedyktę od Krzyża (Edytę Stein). 1999 14 I – Spotkanie z uczestnikami przedsynodalnego sympozjum poświęconego Europie. „Historia Europy jest od dwóch tysięcy lat związana z chrześcijaństwem. Można nawet powiedzieć, że odnowa kultury wzięła początek z kontemplacji chrześcijańskiego misterium, która pozwala wniknąć głębiej w naturę i przeznaczenie człowieka, a także całego stworzenia. Chociaż nie wszyscy Europejczycy uważają się za chrześcijan, narody kontynentu są głęboko naznaczone znamieniem Ewangelii, bez którego trudno byłoby mówić o Europie. W tej chrześcijańskiej kulturze, w której wszyscy jesteśmy zakorzenieni, znajdujemy wartości zdolne kierować naszą myślą, naszymi projektami i naszym działaniem”. [fragment przemówienia] 5 V – Przesłanie z okazji 50-lecia powstania Rady Europy. „Kiedy narody Europy zaczęły odbudowywać swoją egzystencję po II wojnie światowej – wielkim konflikcie, który szalał na całym kontynencie przez sześć lat – pragnienie stworzenia nowego europejskiego ładu wyraziło się po raz pierwszy w formie politycznej i kolegialnej przez ustanowienie Rady Europy, której Karta została podpisana w Londynie 5 maja 1949 r. Rada jest zatem najstarszą z instytucji europejskich i jako pierwsza rozpoczęła budowę nowej jedności narodów kontynentu, opartej na wartościach moralnych i duchowych, stanowiących wspólne dziedzictwo europejskich ludów. Ojcowie Europy dali świadectwo, że wartości te stanowią »prawdziwe źródło indywidualnej wolności, swobód politycznych i praworządności« (preambuła do Statutu Rady Europy, 1949 r.), i w ten sposób położyli podwaliny nowego politycznego ładu w Europie”. [fragment przesłania] 7-9 V – Pielgrzymka do Rumunii. 5-17 VI –Siódma pielgrzymka do Polski. Odwiedziny kilkunastu miast. W Warszawie m.in. wizyta w polskim parlamencie. „Jakże uboga pozostałaby
kultura europejska, gdyby zabrakło w niej chrześcijańskiej inspiracji! Dlatego Kościół przestrzega przed
redukowaniem wizji zjednoczonej Europy wyłącznie do jej aspektów
ekonomicznych, politycznych oraz przed bezkrytycznym stosunkiem do
konsumpcyjnego modelu życia. Nową jedność Europy, jeżeli chcemy, by była
ona trwała, winniśmy budować na tych duchowych wartościach, które ją kiedyś
ukształtowały, z uwzględnieniem bogactwa i różnorodności kultur i tradycji
poszczególnych narodów. Ma to być bowiem wielka Europejska Wspólnota Ducha. […] Polska ma pełne prawo, aby uczestniczyć w ogólnym procesie postępu i rozwoju świata, zwłaszcza Europy. Integracja Polski z Unią Europejską jest od samego początku wspierana przez Stolicę Apostolską. Doświadczenie dziejowe, jakie posiada Naród polski, jego bogactwo duchowe i kulturowe mogą skutecznie przyczynić się do ogólnego dobra całej rodziny ludzkiej, zwłaszcza do umocnienia pokoju i bezpieczeństwa w Europie”. [fragment przemówienia] 1-23 X – II Specjalne Zgromadzenie Synodu Biskupów, poświęcone Europie. Ogłoszenie św. Brygidy Szwedzkiej, św. Katarzyny Sieneńskiej i św. Teresy Benedykty od Krzyża (Edyty Stein) współpatronkami Europy. „[…] konkretny powód, dla którego wybrałem te właśnie postaci, kryje się w samym ich życiu. Ich świętość bowiem urzeczywistniła się w określonych kontekstach historycznych i geograficznych, które sprawiają, że są to postaci szczególnie ważne dla kontynentu europejskiego. […] niechaj zatem wzrasta Europa, niech się rozwija jako Europa ducha, idąc śladem swojej najlepszej tradycji, której najwznioślejszym wyrazem jest właśnie świętość. Jedność kontynentu, dojrzewająca stopniowo w ludzkiej świadomości i nabierająca coraz bardziej wyraźnych kształtów również na płaszczyźnie politycznej, otwiera niewątpliwie rozległe perspektywy nadziei. Europejczycy są powołani, by raz na zawsze zamknąć rozdział historycznych rywalizacji, które często były przyczyną krwawych wojen na kontynencie. Jednocześnie wini tworzyć warunki dla ściślejszej jedności i współpracy między narodami. Wielkim wyzwaniem jest dla nich kształtowanie kultury i etyki jedności, bez nich bowiem wszelkie działania polityczne na rzecz jedności skazane są prędzej czy później na niepowodzenie” [fragment listu apostolskiego]. 24-25 XII – W Noc Wigilijną Jan Paweł II otwiera Drzwi Święte w Bazylice Św. Piotra, uroczyście inaugurując Wielki Jubileusz Roku 2000. 2000
Rok Wielkiego Jubileuszu 18 I – Otwarcie Drzwi Świętych i nabożeństwo ekumeniczne w bazylice św. Pawła za Murami w Rzymie. 7 V – Ekumeniczne wspomnienie męczenników XX wieku w rzymskim Coloseum. 23 IX – Spotkanie z przewodniczącymi parlamentów Unii Europejskiej. „Wy sami, którzy kierujecie pracami instytucji legislacyjnych, reprezentujących wasze narody, możecie poświadczyć, że istnieje ścisła zbieżność między interesami waszych krajów, a interesami szerszej wspólnoty, jaką jest Europa. Cieszy mnie fakt, że Unia pragnie przyjąć nowych członków oraz że jej postawa wobec przyszłości jest otwarta i elastyczna. Unia Europejska jest nadal twórczym placem budowy, co stanowi najlepszą gwarancję, że będzie z powodzeniem służyła dobru swoich obywateli, których różnorodność kulturową pragnie zachować, broniąc zarazem wartości i zasad, do których przywiązani byli jej ojcowie założyciele i które stanowią ich wspólne dziedzictwo”. [fragment przemówienia] 16 X – Przesłanie do Plenarnego Zgromadzenia Rady Europejskich Konferencji Episkopatów. „W Europie dokonuje się proces budowania »unii«. Kościół może w niego wnieść swój specyficzny wkład: chrześcijanie nie tylko mogą przyłączać się do wszystkich ludzi dobrej woli, aby uczestniczyć w realizacji tego wielkiego projektu, ale powinni stawać się niejako jego »duszą«, wskazując innym właściwy sposób organizacji ziemskiego społeczeństwa”. [fragment przesłania] 31 X – Ogłoszenie przez Jana Pawła II św. Tomasza Moore’a patronem polityków i rządzących. 3 XI – Przyjęcie w Watykanie uczestników Konferencji Ministrów Rady Europy, z okazji 50-tej rocznicy podpisania w Rzymie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. „Mimo wszystkich widocznych dziś problemów oraz wyzwań, jakie nas oczekują, musimy ufać, że prawdziwy geniusz Europy ujawni się poprzez ponowne odkrycie ludzkiej i duchowej mądrości, nieodłącznie związanej z europejską tradycją poszanowania godności człowieka oraz praw, jakie z niej wypływają. Gdy wkraczamy w trzecie tysiąclecie, zadaniem Rady Europy jest umacnianie świadomości wspólnego europejskiego dobra”. [fragment przemówienia] 14 XII – Przesłanie z okazji 1200. rocznicy koronacji Karola Wielkiego. „Wspaniała synteza starożytnej kultury klasycznej, przede wszystkim rzymskiej, z kulturami ludów germańskich i celtyckich, oparta na fundamencie Ewangelii Jezusa Chrystusa, stanowi kluczowy element wielkiego dzieła, przez które Karol Wielki przyczynił się do powstania kontynentu. Europa bowiem nie była wówczas jednością z geograficznego punktu widzenia i tylko dzięki przyjęciu wiary chrześcijańskiej stała się kontynentem, który w ciągu następnych stuleci potrafiła szerzyć swoje wartości prawie we wszystkich częściach ziemi, dla dobra ludzkości. […] Karta podstawowych praw opracowana przez Unię Europejską jest kolejną próbą stworzenia – na początku nowego tysiąclecia – syntezy fundamentalnych wartości, które mają kształtować współistnienie narodów europejskich. Kościół z żywym zainteresowaniem śledził przebieg prac nad tym dokumentem. Nie mogę w związku z tym ukryć rozczarowania faktem, ze tekst Karty nie zawiera ani jednej wzmianki o Bogu, który skądinąd jest pierwotnym źródłem godności człowieka i jego fundamentalnych praw”. [fragment przesłania] 2001 30 III – Przyjęcie uczestników zgromadzenia plenarnego Rady Episkopatów Unii Europejskiej (COMECE). „Mimo pewnych trudności proces integracji posuwa się naprzód i kolejne państwa pragną przyłączyć się do unii piętnastu. Jednakże ten umacniający się związek nie może być jedynie kontynentalną strukturą geograficzną i gospodarczą, ale musi stawać się przede wszystkim porozumieniem kulturowym i duchowym, ukształtowanym w drodze owocnego połączenia wielorakich i ważnych wartości i tradycji”. [fragment przemówienia] 23-27 VI – Pielgrzymka na Ukrainę. 8 XI – spotkanie z uczestnikami sesji Akademii Papieskich. „Odnosi się wrażenie, że złożone
procesy, wywołane przez globalizację gospodarki i środków społecznego
przekazu, stopniowo zmierzają do uczynienia z człowieka jednego z elementów
rynku, towaru wymiennego czy też czynnika pozbawionego znaczenia dla decydujących
wyborów. W konsekwencji człowiek może poczuć się unicestwiony przez
bezosobowe mechanizmy o zasięgu światowym i stopniowo utracić własną tożsamość
i godność osoby. W następstwie tych samych procesów również kulturom grozi niebezpieczeństwo ujednolicenia, jeżeli nie będą akceptowane i szanowane ich oryginalność i bogactwo, lecz na siłę dążyć się będzie do ich dostosowania do wymogów rynku i mód”. [fragment przemówienia] 2002 I – Spotkanie z korpusem dyplomatycznym. Podczas spotkania Jan Paweł II z ubolewaniem mówił o marginalizacji religii w jednoczącej się Europie. „Nie bez pewnego smutku zauważyłem, że wśród partnerów, którzy mają przyczynić się do refleksji na temat Konwentu […] nie zostały wymienione wspólnoty wiernych” – powiedział papież. Podczas spotkania Ojciec Święty wyraził również „satysfakcję ze stopniowego jednoczenia się Europy, czego symbolem stała się niedawno wspólna waluta”. 24 I – Dzień Modlitw o Pokój w Asyżu. 23 II – Spotkanie z uczestnikami III Międzynarodowego Forum Fundacji im. Alcide De Gasperiego. „Dziś stwierdzam z zadowoleniem, że wiele krajów Europy Środkowej i Wschodniej stara się o przyjęcie do Unii Europejskiej, by odgrywać w niej twórczą rolę. Mam nadzieję, że polityczni przywódcy Unii pozytywnie odpowiedzą na to pragnienie i okażą w początkowej fazie wyrozumiałość w sprawach związanych z realizacją przewidzianych warunków ekonomicznych, z pewnością niełatwych do spełnienia dla wciąż słabych gospodarczo krajów Europy Wschodniej, w których do niedawna jeszcze panował inny system ekonomiczny”. [fragment przemówienia] 5 V – Wizyta duszpasterska na wyspie Ischia. 22-26 V – Pielgrzymka do Azerbejdżanu i Bułgarii. 20 VI – Przyjęcie uczestników zjazdu „Ku Konstytucji Europejskiej”, odbywającego się w Rzymie z inicjatywy Urzędu do Spraw Duszpasterstwa Akademickiego wikariatu Rzymskiego, we współpracy z komisją Episkopatów Wspólnoty Europejskiej i Federacji Uniwersytetów Katolickich Europy. „Poszerzenie Unii Europejskiej, lub lepiej, proces »europeizacji« obszaru całego kontynentu, wiele razy przeze mnie postulowany, stanowi priorytet, do którego należy dążyć odważnie i bez zwłoki, aby dać konkretną odpowiedź na oczekiwania milionów ludzi świadomych łączącej ich wspólnej historii i mających nadzieję na życie w jedności i solidarności. Rodzi to konieczność nowej refleksji nad instytucjonalnymi strukturami Unii Europejskiej i w konsekwencji dostosowania ich do aktualnych wymogów, a jednocześnie potrzebę niezwłocznego ustalenia nowych regulacji, które określiłyby jasno cele europejskiej wspólnoty, kompetencje Unii oraz wartości, na jakich ma ona się opierać”. [fragment przesłania; tłum. Jolanta Kornecka; z książki: Jan Paweł II, Europa zjednoczona w Chrystusie, Wyd. Biały Kruk, Kraków 2002] 16-19 VIII – Wizyta apostolska w Polsce (Kraków i Kalwaria Zebrzydowska). „Niech zapanuje duch miłosierdzia, bratniej solidarności, zgody i współpracy oraz autentycznej troski o dobro naszej Ojczyzny. Mam nadzieję, że pielęgnując te wartości, społeczeństwo polskie – które od wieków przynależy do Europy – znajdzie właściwe sobie miejsce w strukturach Wspólnoty Europejskiej i nie tylko nie zatraci własnej tożsamości, ale ubogaci swą tradycją ten kontynent i cały świat”. [fragment przemówienia pożegnalnego; Balice, 19 VIII 2002 r.] Kalendarium zestawił i opracował: MARIUSZ KUBIK
Przy opracowaniu materiału korzystano z następujących pozycji
wydawniczych: Jan Paweł II, Europa
zjednoczona w Chrystusie, Kraków 2002 Janusz Poniewierski, Pontyfikat,
Kraków 1999 George Weigel, Świadek
nadziei. Biografia Papieża Jana Pawła II, Kraków 2002 Fragmenty tekstów pochodzą w większości z polskiego
wydania L’Osservatore Romano.
|